Takip Edin

Kişisel Gelişim

Kişilik Bozukluğu Olan İnsanları Nasıl Tanırız?

Kişilik bozukluğu; ergenlik dönemlerinde başlayıp uzun süre devam etme eğiliminde olan, aile, sosyal çevre ve iş yaşantısında
kayıplara yada ciddi uyum problemlerine sürükleyen davranış ve uyum bozukluklarına denir.

Sağlıklı bir birey; hayatta kalmasını kolaylaştıran, çevreden gelen talep ve tehlikelere karşı uyum sağlayabilmesini kolaylaştıran bağımlılık, şüphelenme, saldırganlık, çekinme, yarışmacılık, itaat, izolasyon, kontrol gibi aslında kişilik bozuklukları olarak tanımlanan bu özellikleri ne zaman ve nerde kullanması gerektiğini bilir. Kişiyi sağlıklı ve normal yapan da budur.

Kişilik bozukluğu olan bireyler ise yukarıda sayılan bu özellikleri doğru yer ve doğru zamanda kullanma becerilerinden yoksunlardır.

MMPI, TAT, Rorschach gibi projektif testler kişilik örgütlenmesi hakkında bilgi verici yöntemlerdir. Tanıda psikiyatrik muayene, aile görüşmesi, psikiyatrik test ve ölçekler, gerekirse EEG, MR gibi görüntüleme teknikleri kullanılır.

Psikiyatrik Sınıflandırma Sistemlerine göre Kişilik Bozuklukları

Paranoid Kişilik Bozukluğu

Görülme sıklığı toplumun %0,5- 2,5 dur. Ailesinde şizofreni ve sanrılı bozukluğu olanlarda daha sık görülür. Erkeklerde kadınlara göre daha sıktır.

  • Bu kişiler asla kimseye güvenmezler, sürekli söylenen yada yapılan davranışlarda art niyet ararlar.
  • Kendilerine karşı yapılan eleştiri yada önerileri tehdit olarak görürler.
  • Ekip çalışmalarında uyum sağlamakta zorlanırlar.
  • Kendi hata ve zayıflıklarını kabul etmezler, bunları diğer insanların suçlamaları olarak görürler.
  • Alıngan ve huzursuzdurlar, sorgulanmaları halinde karşı tarafı küçümsemeye hazırdırlar.
  • İkili ilişkilerde sürekli partnerlerinin sadakatini sorgularlar.
  • Çabuk öfkelenir ve ani tepkiler verirler.

Şizoid Bozukluk

Toplumun %7,5 unu etkilediği öne sürülmektedir. Şizofrenik yakınları olanlarda daha sık görülmekle birlikte erkeklerde kadınlara oranla iki kat daha sık tanılanmıştır.

  • Bu kişiler başkalarına özlem ve yakınlık duymazlar.
  • Başkalarıyla olduklarında rahat hissetmezler.
  • Başkalarıyla zorunlu ilişkilere girdikleri okul ya da işyeri gibi yerlerde resmi ve kişisellikten yoksun bir görüntü çizerler.
  • Çoğu kişide neşe, öfke, üzüntü gibi duygular uyandıracak olaylarda tepkisizdirler.
  • Takım çalışmasına katılmayı istemezler.
  • Yavaş ve tek düze bir konuşmaları olabilir, dikkatsizlikten veya iletişimin duygusal boyutlarına yabancılıklarından konuşmaları çapraşıktır, belirsizlik gösterir ne demek istediklerinin anlaşılması zor olabilir.

Şizotipal Bozukluk

Toplumun %3 ünde görülen bir kişilik bozukluğudur. Şizofrenik yakınları olanlarda daha sık görülmektedir. Erkeklerde daha sıktır.

  • Kültürel değerlerle uyumlu olmayan acayip inanışları yada büyüsel (telepati yada altıncı his gibi) düşünceleri vardır.
  • Kaygılı, kuşkucu ve paranoid düşüncelere rastlanabilir.
  • Yaşadıkları duygulanımları denetim altında tutmak ve göstermeme çabaları kendilerine ve topluma gittikçe artan bir yabancılaşmayı ve bunun baskısını beraberinde getirir. Bu boşluğu telafi etmek adına zihinlerinde yarattıkları dünyaya daha çok sarılırlar.
  • Mezheplere katılabilir, büyücülük ya da acayip dinsel uygulamalar içinde olabilirler.
  • Tutarlı bir çizgide toplumsal başarı gösteremezler.

Antisosyal Kişilik Bozukluğu

Görülme sıklığı erkeklerde %3-7 arasındadır kadınlarda ise %1 dolaylarındadır.

  • Yasalara aykırı davranır, tutuklanmalarını gerektirecek eylemlerde bulunurlar.
  • Sert, kaba, saldırgan ve kavgacı tutumları vardır.
  • Gelecekleri için tasalanmazlar.
  • Kolay sıkılırlar, sorumluluk almak istemezler, düşünmeden davranma sıkça görülür.
  • Pişmanlık duyguları yoktur.
  • Her ne istiyorlarsa buna sahip olmaya haklarının olduğuna katı bir biçimde inanırlar.
  • Sürekli yalan söyleme eğilimindedirler, kendi çıkarları veya zevkleri için insanları kullanırlar.

Borderline (Sınırda) Kişilik Bozukluğu

Görülme sıklığı %2 dolaylarındadır. Kadınlarda daha sık görülür. Bu kişilerin %90’ında başka bir psikiyatrik rahatsızlık daha görülür.

  • Sürekli olarak gerçek yada hayali bir terk edilmeden kaçınır ve terk edilmemek için olmadık yollara başvurabilirler.
  • Çevresindeki insanlar ile gözünde aşırı büyütme ve yerin dibine sokma uçları arasında gidip gelen gergin ve tutarsız ilişkileri vardır.
  • Kendilerine zarar verici davranışlar sıkça görülür.
  • Başkalarıyla ilişkileri çok çalkantılıdır ancak yalnız kalmaya dayanamazlar.
  • Sürekli kimlik karmaşası içindedirler.
  • Duyguları ani değişiklik gösterir. Sabah saatlerinde çok neşeli ve keyifli iken aynı günün akşamında karamsar, çökkün, isteksiz olabilirler.

Histrionik Bozukluk

Görülme sıklığı toplumda % 2-3 arasındadır.

  • Her an bir tiyatro sahnesinde rol yapıyormuşçasına dramatik ve duygusaldır.
  • İlgi odağı olmadığı durumlardan rahatsız olurlar.
  • Etkileme ve dikkat çekme başlıca amaçları olduğu için, istedikleri sonuca ulaşabilmek üzere çok çeşitli yollara başvururlar.
  • Gösterişe meraklı, yapmacık tavırları belirgindir.
  • İlişkilerde derinlik ve süreklilik gerektiğinde geri çekilirler çünkü bunu karşılayamazlar.
  • Duygularını uygunsuz abartı ile sergilerler.
  • Benlik algıları dış dünyanın kendisini nasıl gördüğü ve ne kadar etkilendiğine bağlıdır.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu

Toplumda görülme sıklığı %1 dir.

  • Eleştirilmeye öfkeyle karşılık verir, yapamazlarsa kendilerini küçük düşmüş hissederler.
  • Başarılarını ve yeteneklerini abartır, üstün biri olarak bilinmeyi beklerler.
  • Alçak gönüllü olmaktan uzak, kendini beğenmiş, aşırı derece benmerkezci ve verici olmayan kişilerdir.
  • Ayrıcalıklı davranılmaları gerektiğine inanırlar, bu gereksinimleri karşılanmadığında öfke patlamaları görülebilir.
  • Özel olma gereksinimlerini karşılayan kişilerle birlikte olurlar.
  • İnsanlarla işbirliği yapmakta, karşılıklı bir etkileşim içinde olmakta zorluk çekerler.
  • Çoğu zaman başkalarını kıskanır yada başkalarının kendilerini kıskandıklarına inanırlar.

Çekingen Kişilik Bozukluğu

Toplumda görülme sıklığı %0,5-1 arasındadır.

  • Çekingen ve utangaçtırlar.
  • Eleştirilecek, beğenilmeyecek yada dışlanacak olma korkusuyla kişiler arası ilişki gerektiren durumlardan kaçınırlar.
  • Sevildiğinden emin olmadıkça insanlarla ilişkiye girmek istemez, mahçup düşeceği yada alay konusu olacağını düşünürler.
  • Kendilerini toplumsal yönde beceriksiz, kişisel olarak albenisi olmayan biri olarak görür, başkalarından aşağı olduklarını düşünürler.
  • Yeni ortamalara girme yada etkinliklere katılmakta konusunda isteksizdirler.
  • Birinci derece akrabalar dışında arkadaşları ve güvendikleri kişiler yok denecek kadar azdır.

Bağımlı Kişilik Bozukluğu

Görülme sıklığı tüm kişilik bozuklukları içerisinde %2,5 dur. Kadınlarda daha sık görülür.

  • Sürekli olarak bakılma gereksinimleri vardır.
  • Başkalarından öğüt ve destek almadan gündelik kararlarını bile vermekte güçlük çekerler.
  • Tek başlarına kaldıklarında kendilerini rahatsız ve çaresiz hissederler.
  • İlişkilerinde karşısındaki insana kendini yararlı, güçlü, yeterli hissettirirler.
  • Başkalarının kendilerini sevmesi için olmayacak şeylere göğüs gererler, kendilerini küçük düşerecek şeylere razı olurlar.
  • Kabul görmeyecekleri korkusuyla başkalarıyla aynı görüşü paylaşmadıklarını söylemekte zorluk çekerler.

Obsesif-Kompulsif Bozukluk

Görülme sıklığı yaklaşık %1 dir. Erkeklerde daha sık görülür.

  • Kurallar, düzenlemeler, ayrıntılar, temizlik ve düzgünlük gibi konularla aşırı ilgilidirler.
  • Onlar için her şey akla yatkın ve sistemli olmalıdır.
  • Kişiler arası ilişkilerini kontrol altında tutmaya aşırı derecede kafa yorarlar.
  • Kendi bildiklerinde ısrarcıdırlar ve en iyi yöntemi kendi belirler iddiasındadırlar.
  • Eskimiş yada değersiz eşyalarını elden çıkartmakta zorlanırlar.
  • İnsanların sürekli hata yapacağından endişe ettiklerinden takım çalışmasında zorlanırlar.
  • Para harcama konusunda cimri, davranışlarında katı ve inatçıdırlar.
  • Üstlerine hürmetkar bir tavır sergilerken, astlara oldukça kınayıcı ve küçümseyici bir tavır takınırlar.

Bu yazıyı beğendiyseniz Hastalıklar ve Derinlerde Yatan Ruhsal Sebepleri yazısı da ilginizi çekebilir.

♥Budabise

Devamını oku
Yorum Yaz

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir